aldehit.png

ALDEHİT

                                                                          

Aldehitler, yapılarında karbonil grubu bulunan organik bileşiklerden, karbonil grubuna bir hidrojenin bağlı olduğu bileşiklerdir. .C atomuna oksijen çift bağ ile bağlı ve birde H atomu vardır. En basit üye formaldehit (metanal) dır. Adlandırırken türediği alkanın sonuna al eki getirilir. Etanal propanal gibi düz zincirde adlandırma yaparken C=O yani karbonil grubundan başlanarak nmaralandırma yapılır. bağlı gruplar söylenir en sonunda al eki ile birlikte en uzun zincir söylenir.

CH3CH2CH2 CHO      (Bütanal)                 

 CH3CH2CH2CH2 CHO     (Pentanal   )

   CH3CH2CH2CH2CH2 CHO  (   Hekzanal)

                                                                

aldehit.jpg

Aldehitler genel olarak yüksek sıcaklıklarda alkollerin dehidrojenasyonundan elde edilebilirler, aldehit adı da buradan gelmektedir. Ayrıca birincil alkollerin yükseltgenmesi de aldehitleri verir. Birçok aromatik aldehit doğada bol miktarda bulunur (benzaldehit bademde, vanilin vanilyada, sinnamaldehit tarçında). Kendilerine has özel kokuları vardır.

Aldehitler yapılarındaki karbonil grubu sebebiyle birçok reaksiyona kolaylıkla iştirak edebilirler. Kolayca yükseltgenerek karboksilli asitleri, indirgenerek alkolleri verirler.Formaldehit ve asetaldehit gibi aldehitler kolayca polimerleşir.

Bu basit aldehitler, birbirine bağlanarak on binlerce molekül ihtiva eden ve polimer adı verilen uzun makromolekül zincirleri oluşturur. En çok kullanılan plastik maddeler, bir aldehit (bilhassa formaldehit) ile başka türden moleküllerin polimerleşmesiyle elde edilmiştir. Mesela formaldehit ile fenolin polimerleşme ürünü bakalit, formaldehit ile ürenin polimerleşme ürünü ise formikadır.

ALDEHİTLERİN ELDESİ

1.            Primer alkollerin bir kademe yükseltgenmesinden aldehitler elde edilir.

2-         Karboksilli asitlerin bir kademe indirgenmesinden aldehitler elde edilir. 

KİMYASAL REAKSİYONLARI

Primer alkoller bir basamak yükseltgenirse aldehitler aldehitler bir basamak yükseltgenirse ornaik asitler oluşur.

aldehitreaksiyonu.jpg

1.            Aldehitler, Amonyaklı AgNO3 çözeltisini (Tollens ayıracı) metalik gümüşe indirger ve kapta gümüş aynası oluşur.

R – CHO + 2Ag+  +   3OH® 2Ag(k) + R – COO– +2H2 O

Aldehitler, Fehling çözeltisi ile ısıtılırsa kırmızı renkli bakır I oksit (Cu2O) çöker.

Fehling çözeltisi
NaOH ile baziklendirilmiş CuSO4 çözeltisine sodyum potasyum tartarat çözeltisi katılarak hazırlanan koyu mavi renkli çözeltidir.
R – CHO+2Cu+2 + 5OH
® Cu2 O(k) + RCOO– + 3H2 O

1.            Aldehitler polimerleşme reaksiyonu verirler.

 2.            Aldehitler katılma reaksiyonu verirler.
Katılma karbonil grubundaki pi bağının açılması ile gerçekleşir.

Hidrojen katılması (İndirgenme Reaksiyonu)

indirgenme.jpg

 ALDEHİTLERE SU KATILMASI İLE HİDRATLAR OLUŞUR.

su-katilmasi.jpg

AMONYAK KATILMASI

amonyak.JPG

Aldehitler potasyum permanganat çözeltisinin rengini giderirler. Aldehit karboksilli aside yükseltgenirken, KMnO4’deki Mn+7 iyonu Mn+2 ’ye indirgenir.5RCHO + 2MnO4 + 6H+ ® 5RCOOH+2Mn+2 +3H2 O

KETONLAR

keton.png

 

                   aseton.png                 

                 Dimetil keton

Ketonlar yukarıda görüldüğü gibi iki tane alkil grubunun karbonil grubuna bağlanmasıyle oluşan organik moleküllerdir.  Adlandırırken alkil grupları söylenir ve sonuna -keton eki getirilir. Metil etil keton, metil izopropil keton ….gibi . Başka bir adlandırma şekli ise

1- En uzun zincir seçilir

2- C atomları numaralandırılır yalnız numaralandırma C=O en küçük numarayı alacak şekilde olmalıdır.  

3- bağlı gruplar söylenir en sonunda C=O numarası ve -on eki getirilir.  

keton-adl.jpg

         KETONLARIN REAKSİYONLARI

1- Suda çözünmezler.

2-Yükseltgenemezler

3-Çift bağdan dolayı katılma reaksiyonu verirler. Katılmada eğer hidrojen katılıyorsa bu indirgenme olur ve sekonder alkole indirgenirler. (Sekonder alkoller ketona kadar yükseltgenir.) Su katılırsa keto hidratlar oluşur.

ketonind.jpg

ketonasu.jpg

 

KETONLARIN ELDESİ

1- Sekonder alkoller bir basamak yükseltgenirse ketonlar oluşur.

alkoly.jpg

2-Alkinlere su katılırsa ketonlar oluşur.

alkinesu.jpg

KARBOKSİLLİ ASTLERDEN

karboksilliasitten.jpg

İZOMERİ

Aldehit ve ketonlar

aldehitler ve ketonlar CnH2nO   genel formülüne uydukları için  C atomu sayıları eşit olan aldehitlerle ketonlar birbirinin izomeridir.

ANA SAYFA

 



Write a comment







    
-COPYRİGT-TÜM HAKLARI CANKAT EĞİTİM ÖĞRETİM A.Ş. YE AİTTİR-