Yine FEN-1 kısmında sorular sorulmaktadır. Periyodik cetvel benzer özellik gösteren elementlerin gruplandırıldığı bir sistem olduğu için, bu cetvelin temel özelliklerini bilmek  periyodik cetvel sorularının çözümünde yarar sağlamakla birlikte  diğer konularda da pek çok faydası olacaktır. Örneğin kimyasal bağ konusunda, hangi elmentin hangi grupta ve kaç bağ yapacağını bilmeniz gerekiyor. Gelebilen sorular ise, elementlerin grup ve periyotlarını bulma, atom çapı, iyonlaşma enerijisi,aktiflik soldan sağa ve yukarıdan aşağıya nasıl değişir, değerlik elektron sayısı 1A , 2A, 7A ve 8A grubunun temel özellikleri .

Benzer kimyasal özellik gösteren elementlerin alt alta sıralanmasıyla oluşan tabloya periyodik cetvel denir.

Bu sıralamayı yapan bilim adamı Moseley dir.

     Günümüzde kullanılan periyodik cetvel elementlerin artan atom numaralarına göre aşağıdaki şekilde oluşturulmuştur.

 

                               1                                                                                             2

                                3            4                                    5      6     7       8     9         10

                               11          12                                  13     14   15    16    17        18

                               19          20     21   22 ..29     30   31    32    33    34     35       36

                               37……………………………………………………………………………….54

                               55……………………………………………………………………………..  86

                               87…………………………………..

  

tabloda da görüldüğü gibi yatay sıralar periyot, düşey sütunlar ise gruptur.

 

S bloku : 2 grup (1A,2A)

P bloku : 6 grup (3A,4A,………8A)

d bloku : 8 grup (3B,4B,…..8B,1B,2B)

f bloku  : Geçiş elementlerine dahil olup hepside metallerdir.

·       d bloku elementlerine geçiş elementleri  denir. hepside metaldir.

 

                               PERİYODİK CETVELİN ÖZELLİKLERİ

  

1.    Periyodik cetvelde düşey sütunlara grup yatay sıralara da periyot denir.

8 tane A (baş grup) 8 tanede B olmak üzere 16 grup vardır.

2.    Bir elementin bulunduğu baş grup numarası onun değerlik elektron sayısına eşittir.

Örneğin element 7A grubundaysa değerlik elektronu 7, 3A grubundaysa değerlik elektronu 3 dür.

3.    Aynı gruptaki elementlerin değerlik elektronları aynı olduğundan kimyasal özellikleri de aynıdır.

4.    Periyodik cetveldeki gruplar şöyle adlandırılır.

                                             Grup                                                   Adı                                                                                                                                                      

                                            1A                                             Alkali metaller

                                            2A                                             Toprak alkali metaller              

                                            3A                                             Toprak metalleri

                                            4A                                             Karbon grubu

                                            5A                                             Azot  grubu       

                                            6A                                             Oksijen grubu

                                            7A                                             Halojenler

                                            8A                                             Soygazlar(asal gazlar)

  5.    Her periyot bir alkali metalle başlar ve bir soygaz ile  biter.   6.    Hidrojen alkali metal olmadığından 1.periyot alkali metalle başlamaz.7.    Periyotlarda soldan sağa doğru gidildikçe asitlik özelliği artar, bazlık ve elektrik iletkenliği azalır.8.    Soldan sağa doğru atom çapı azalırken yukarıdan aşağıya doğru atom çapı artar.9.    Soldan sağa doğru iyonlaşma enerjisi artarken yukarıdan aşağıya doğru iyonlaşma enerjisi azalır.10. Soldan sağa doğru çap azaldığı için elementlerin elektron ilgisi (elektronegatiflik) artar, yukarıdan aşağıya doğru azalır.11. Yukarıdan aşağıya doğru metalik özellik artar, soldan sağa doğru azalır. 

                                      BAZI GRUPLARIN ÖZELLİKLERİ

  

1A GRUBU (ALKALİ METALLER)  (Li, Na, K, Rb,Cs,Fr)

 

1.    Değerlik elektron sayıları bir olduğu için bu elektronunu kolaylıkla vererek bileşiklerinde sadece +1 değerlik alırlar.

 İyi indirgendirler.

 

2.    Çok aktif oldukları için tabiatta bileşikleri halinde bulunurlar. Tuzlarının elektroliziyle saf halde elde edilebilirler.

 

3.    Su ve hava oksijeniyle tepkimeye girdiklerinden laboratuvarda eter yada gaz yağında saklanırlar.

  

                                          

                                      Na + H₂O      =                NaOH + ½ H₂

 

                                     2Na  + 1/2O₂   =                 Na₂O

  

4.    Alevi karakteristik renklere boyarlar.( Na sarıya, Li kırmızıya )

 

5.    Yumuşak ve parlaktırlar. Erime noktaları ve yoğunlukları küçüktür.

Grupta yukarıdan aşağıya inildikçe yoğunlukları büyür, erime noktaları küçülür.

    2A GRUBU (TOPRAK ALKALİ METALLER) ( Be, Mg, Ca, Sr , Ba, Ra)    3A GRUBU (TOPRAK METALLERİ)  (B, Al, Ga, In, Tl) 

7A GRUBU ( HALOJENLER ) (F,Cl,Br,I,At)

 

1.    Değerlik elektron sayıları 7 olduğu için bileşiklerinde +7 ile -1 arasında çeşitli değerlikler alabilirler.

Özellikle -1 değerlik alırlar.

2.    Hidrojenli bileşikleri asit özelliği gösterir.(HCl,HI,HF….). Grupta yukarıdan aşağıya inildikçe asitlik özelliği artar.

3.    Atom numaraları soygazlardan bir eksiktir.4.    Grupta yukarıdan aşağıya inildikçe atom no ve atom yarıçapı artar, elektron alma özelliği (elektron ilgisi) azalır.5.    P.cetvelde elektron alma ilgisi en fazla olan (elektronegatifliği en fazla) element flor olduğundan flor en iyi yükseltgendir.1.    2 atomlu moleküller halinde bulunurlar. Oda şartlarında F₂, Cl₂ gaz , Br₂ sıvı I₂ ve At₂ katıdır.

·      ÖSYM sınavında 1A , 7A ve 8A grubunun özellikleri sorulmaktadır.

   8A GRUBU (SOYGAZLAR) (He, Ne, Ar, Kr, Xe Rn)      Bu gruba ait olan elementler kararlı olup kimyasal tepkimeye girmezler.  ELEMENTLERİN PERİYODİK CETVELDEKİ YERİ  

    Yeri belirlenecek elementin elektron dağılımı yapılır. Değerlik elektron sayısı grubunu, en yüksek enerji düzeyi de periyodunu gösterir. Son orbital S yada P ile bitiyorsa A, d ile bitiyorsa B grubu elementidir.

  

Örnek :

 

Atom numarası 15 olan elementin periyodik cetveldeki yeri neresidir ?

 

  

                           2+3=5                   5A

₁₅X= 1s² 2s² 2p⁶ 3s² 3p³ 

3.     periyot

        

Örnek :

 

X₁₉, Y_{13,  23}Z elementlerinin periyodik cetveldeki yerlerini belirleyiniz ?

 
 

₁₉X : 1s² 2s² 2p⁶ 3s² 3p⁶  4s¹ : 4.periyot  1A grubu

  
 

₁₃Y: 1s² 2s² 2p⁶ 3s² 3p¹ : 3.periyot 3A grubu

 

₂₃Z: 1s² 2s² 2p⁶ 3s² 3p⁶4s²3d³ : 4.periyot B grubu

     SOYGAZLARDAN FAYDALANILARAK YER BULMA 

Soygazların atom numarası 2 - 10- 18 - 36- 54- 86 şeklindedir. Periyodik cetvelde elementlerin atom numarası soldan sağa doğru birer birer arttığına göre;

 

                                                         1A grubu                                   8A grubu

                                                      1………………………………………. .. …2    1. periyot

                                                   3     4     5    6    7       8     9         10    2. periyot

 

                                                         11   12    13    14   15   16   17      18    3. periyot

 

                                                         19 ……………………………………….. 36    4.periyot

 

                                                         37………………………………………….54    5. periyot

 

                                                  55…………………………………………..86    6.periyot

 

       

Örneğin atom numarası 17 olan element  3.periyotta ve 8A nın hemen önünde yani 7A grubundadır.

 

 Atom numarası 32 olan element 4. Periyota düşmekte 36 dan 4 önce olduğuna göre 4A grubu olacaktır.

 Atom numarası 38 olan element 37 den yani 1A dan hemen sonra yani 2A da ve 5. Periyotta yer almaktadır.   BAZI ÖZELLİKLERİN PERİYODİK CETVELDEKİ DEĞİŞİMİ  1.    ATOM NUMARASI 

     Periyotlarda soldan sağa, gruplarda yukarıdan aşağıya inildikçe atom numarası artar.

  2.    ATOM YARIÇAPI (Atom hacmi)      Atom yarıçapı atomun büyüklüğünün ölçüsüdür. Bu bakımdan yörünge sayısıyla doğru orantılıdır. Yörünge sayıları eşitse, atom numrası küçük olanın (çekirdekteki çekim kuvveti az olduğundan) yarıçapı daha büyüktür.Bu bakımdan gruplarda yukarıdan aşağıya inildikçe atoma yeni yörüngeler eklendiğinden atom çapı artmakta, soldan sağa doğru yeni yörünge eklenmediğinden atom çapı azalmaktadır.   

 

  Örnek : 5X, 10Y, 13Z elementlerinin atom yarıçaplarını karşılaştırınız ? 

 

5X= 2      3                             10Y= 2     8                               13Z= 2     8   3

 
 Z nin çapı en büyük, X ve Y aynı periyotta ve Y en sağda olacağından Y<X olur. O halde Z>X>Y dir. 

 

3.    İYONLAŞMA ENERJİSİ   İyonlaşma enerjisi atom çapı ile ters orantılıdır. Soldan sağa doğru çap azaldığından iyonlaşma enerjisi artmakta, yukarıdan aşağıya doğru çap arttığından iyonlaşma enerjisi azalmaktadır.   

 

4. ELEKTRON ALMA VE VERME ÖZELLİĞİ      Gruplarda yukarıdan aşağıya inildikçe elektronverme özelliği artar, periyotlarda soldan sağa gidildikçe azalır. Yörünge sayıları eşit olanlardan, değerlik elektron sayısı az olan daha kolay elektron verir. ·       Bir elementin metalik özelliği elektron verme eğilimiyle ölçülür.Bir elementin ametalik özelliğide elektron alma eğilimiyle ölçülür

ANA SAYFA

Comments disabled.