Fen-1 ve Fen-2 bölümlerinde soru çıkmaktadır. Kimyanın temel kanunları, artan madde problemleri, tepkime denkleştirme, çok nadir karışım problemleri sorulmaktadır. Özellikle grafikle verilen hesaplamalara dikkat etmek gerekmektedir. Öğrenciler temel reaksiyonları bilmelidir . Örneğin hidrojen ile oksijen tepkimeye girerse su oluşur. organik maddeler yanarsa karbondioksit ve su oluşur(sadece C ve H içeriyor ise). Asitler ile bazlar dan tuz ve su oluşur gibi…

Kimyasal hesaplama yapabilmek için öncelikle mol kavramını bilmek gerekir. Çünkü verilen madde miktarı mole çevirildikten sonra tepkime denklemi üzerinde basit işlemlerle problemleri çözebiliriz. ÖSS sınavında genellikle bu tepkimelerin denkleştirilmesi ya da tepkimeye giren maddelerden birinin miktarından diğerinin miktarını hesaplama artan madde var ise miktarı gibi sorular sorulmaktadır.

KİMYANIN TEMEL KANUNLARI

1-Kütlenin korunumu kanunu:

Tepkimeye giren maddelerin kütleleri toplamı daima ürünlerin kütleleri toplamına eşittir. Buna kütle korunumu denir. çekirdek tepkimelerinde kütle tek başına korunmaz enerji ile birlikte korunur.

A  + B     =      C +    D

2    + 4    =       1+     5    gramdır.

 SABİT ORANLAR KANUNU

Tepkimeye giren madde miktarları arasında daima basit bir oran vardır bu orana sabit oran denir. karışımlarda böyle bir oran yoktur. Örneğin Hdirojen ile oksijen suya dönüşürken her 1 gram hidrojene karşılık 8 gram oksijen reaksiyona girer. H/O = 1/8 dir.

H₂ + O₂ = 2H₂O

KATLI ORANLAR KANUNU

Aynı elementlerden oluşan iki farklı bileşikte elementlerden birinin sabit miktarına karşılık diğerinin değişen miktarına KATLI ORAN denir.

NO₂    N₂O₅ arasında da katlı oran vardır. N ler eşitlenirse O lar arasındaki oran 4/5 olur

CH₄ ile C₂H_{6   arasından katlı oran vardır C ler eşitlenirse H lar arasında 8/6 ya da 4/3 oranı vardır. Bu orana katlı oran denir.}

1-Kimyasal hesaplama yaparken tepkime denkleminin doğru olarak yazılıp eşitlenmesi gerekir. Organik maddelerin yanma tepkimelerinde CO2 ve H₂O oluşur yanmada oksijenle olur. Bu tür tepkimeler denkleştirilirken önce CO2 sonra  H₂O en sona da O2 denkleştirilir.

2- Verilen madde miktarı mole çevrilir ve tepkimedeki katsayılardan yararlanarak istenilen maddelerin mol sayıları hesaplanır.

3- hesaplanan mol sayıları istenilen birime (lt ,gr ,tanecik sayısı ,…) çevirilir.

Bir tepkime denklemi bize çok şey anlatır. Örneğin

N_{2( gaz)}    + 3 H₂ ( gaz )    —————— 2NH_3(gaz)

_{1 mol          3 mol                                        2 mol( mol sayısı korunmuyor)}

_{1 lt              3 lt                                              2 lt (hacim korunmuyor)}

6.02×10²³   3×6.02×10²³                       2×6.02×10^{23(molekülün sayısı korunmuyor)}

^{28 gram          6 gram                                             34 gram ( kütle korunuyor)}

^{Görüldüğü gibi kütle korunmak zorunda ama diğerleri korunabilir de korunmayabilir de.}

^{ÖRNEK: 9,2 gram etil alkol yeteri kadar hava ile yakılıyor.}

^{a) N.Ş.A da kaç litre} CO₂ oluşur ?

b) Kaç gram su meydana gelir ?

c) N.Ş.A da kaç litre hava harcanır ?

ÇÖZÜM:

9,2 gramı alkolün molekül ağırlığına bölersek mol sayısını hesaplarız. n=m/MA dan

n=9,2/46 = 0,2 mol yapar.

C₂H₅OH    +        3O₂ ——————–2CO₂      +         3 H₂O

0,2 mol                 0,6 mol                         0,4 mol              0,6 mol

katsayılardan diğer maddelerin mol sayısı hesaplanır.Hesaplanan mol sayıları istenilen birime çevirilir.

a) CO₂ 0.4 mol bulundu N.Ş.A 0.4x 22.4 =8,96 litre olur.

b) H₂O 0.6 mol hesaplandı MA=18 dir o zaman 0,6×18= 10,8 gram su oluşur.

c) Havanın 1/5 i oksijendir o zaman hesaplanan oksijen 0,6 molx22,4=13,44 litre oksijen olur bunu 5 ile çarpar isek havayı buluruz o da 5×13,44=67,2 litre olur.

ANA SAYFA

Comments disabled.