Sınavların şaşmaz konularından birisidir gazlar. Her yıl birinci ve ikinci bölümde mutlaka soru gelmektedir. Fiziğin de alanına giren bu konuyu genelde kimyacılar anlatmaktadırlar. Gaz yasaları, difüzyon kanunu, manometrelerde basınç okuma,tepkimeye giren maddelerin tepkime sonucunda oluşturdukları basıncın hesaplanması, birleşik kaplar , hareketli pistonu olan kaplar ÖSYM nin ilgi alanıdır. Sevgili öğrenciler özellikle gazlarda bu konulara ağırlık verirseniz çıkacak basit soruları kolaylıkla yapabilirsiniz.

Moleküllerin birbirleri üzerine çekim uygulamadıkları düşünülen ve kabul edilen gaza ideal gaz denir. İdeal gaz kavramına uyan gazlar pek azdır.(H₂, He gibi).  Gerçek gazlar ideal gaz kavramından az yada çok saparlar. Gazlar yüksek sıcaklık ve düşük basınçta ideal davranırlar.

 Barometre : Açık hava basıncını ölçen aletlerdir. Deniz seviyesinde 76 cm Hg sütununun yüksekliğine yada yaptığı basınca 1 atmosfer denir.

şekildeki h yüksekliği kullanılan sıvının cinsine ve atmosfer basıncına bağlıdır. Borunun çapına bağlı değildir. Civa yerine ( d=13,6 gr/cm³) su kullanılsaydı (d=1gr/cm³) okunacak değer,

h₁d₁=h₂d₂

     76.13,6 = 1.h₂ den h₂= 1033 cm yani 10,33 metre  olurdu. Bu kadar yüksek bir değerle uğraşmak yerine civa ile daha küçük bir değerle hesap yapmak daha kolaydır.  Suyun buharlaşma özelliği bulunduğundan borunun üzerindeki boşluğu doldurarak basıncın yanlış okunmasına sebep olabilir fakat civa metaldir ve kolay buharlaşmaz.

 

   Manometre : Kapalı kaplardaki gazların basıncını ölçen aletlerdir. İki çeşittir.

1-    Açık uçlu Manometreler :Bu tür manometrelerde sistem atmosfer basıncına açıktır.

 

a)    Gazın basıncı atmosfer  basıncından Büyükse : Civa açık kolda yükselir ve gazın basıncı atmosfer basıncıyla h yüksekliğinin toplamına eşittir.

b)    Gazın basıncı atmosfer basıncından küçükse :Civa gaza doğru yükselir. Gazın basıncı,  Atmosfer basıncından h yüksekliği çıkarılarak bulunur.

Gazın basıncı atmosfer basıncına eşitse civa seviyeleri eşit olur.

Açık uçlu manometrelerde basınç okunurken civa seviyesine dikkat edilir eğer civa seviyesi sola doğru yükselmiş ise dış basınç iç basınçtan h kadar fazladır ve bu fazlalığın çıkarılması gerekir bu yüzden yukarıdaki manometrede gazınbasıncı Patm-h dır.

Şekildeki sistemde gazın basıncı atmosfer basıncından büyüktür bu kez fazlalık olan h gazın basıncına eklenir.

Civa seviyeleri arasında fark yok ise iç basınç dış basınca eşittir.

2-Kapalı uçlu Manometreler: Bu tür manometrelerde sistem atmosfer basıncına kapalıdır. Civa seviyeleri arasındaki fark gazın basıncına eşittir.

 

GAZ KANUNLARI

BOYLE MARİOTTE KANUNU

İki kişi tarafından keşefedildiğinden iki isim birden verilmiştir. Bu yasada gazların sıcaklıkları ve mol sayıları değiştirilmeden basınçları artırıldığında hacimlerinin azaldığı görülmüştür bu yüzden basnç ile hacim ters orantılıdır

P1xV1=P2xV2 ( n ve T sabit)

CHARLES-GAY LUSAC KANUNU

Basıncı ve mol sayısı sabit olan bir gazda sıcaklığın artması hacminde artmasına neden olur .

Yukarıdaki eşitliktede görüldüğü gibi basınç ve mol sabittir. Hacimle sıcaklık doğru orantılıdır. 

Sıcaklık : Bir maddenin ortalama kinetik enerjisidir. Gaz hesaplamalarında kesinlikle ^oC ile hesaplama yada yorum yapılmaz. Verilen  ^CC  ⁰K cinsinden sıcaklığa çevrilmelidir. Bunun içinde verilen  ^CC e 273 eklenerek kelvin cinsinden sıcaklık bulunur.

T = t + 273

Farklı iki gazın sıcaklıkları eşitse ortalama kinetik enerjileri de eşittir. Kinetik enerji sadece sıcaklığa bağlıdır.

                      

      1/2M_aV_a² = 1/2M_bV_b²            V_a/V_b = ÖM_b/M_a   

                            V_a/V_b=Ö d₁/d₂    ( d₁ : 1. Gazın özkütlesi d₂: 2. Gazın özkütlesi)

 

                           t₁/t₂ = Ö M₁/M₂  ( t₁:1.gazın yayılma süresi, t₂=2.gazın yayılma süresi)

·       Gazların yayılma hızları molekül ağırlıklarının kareköküyle  ters orantılıdır. (Graham Difüzyon Kanunu)·       Yayılma hızı sıcaklığa ve molekül ağırlığına bağlıdır. İki niceliğin eşit olduğu şartlarda moleküllerin

     hızları da eşittir. Örneğin sıcaklıkları eşit olan CO₂ (44) ve N₂O ( 44) gazlarının ortalama hızları birbirine eşittir.

Gazların Özkütlesi : 1.   N.Ş.A da Özkütle : Normal şartlar altında bir gazın özkütlesi molekül ağırlığının 22,4 e bölünmesiyle bulunur.

                                                      d= MA/22,4

İdeal gaz denklemi:    PV=nRT    

PV=m/MA.R.T  ve m=d.V dir. m yerine yazılırsa, PV=(d.V/MA).R.T

                                                P.MA=dRT  

Gazların Kısmi basıncı: Karışım halinde bulunan gazların her birinin tek başına yaptığı basınca kısmi basınç denir. Gazların kısmi basınçları toplamı her zaman toplam basınca eşittir. 

                                 P_t=P₁ + P₂ + P₃ +……………P_n

                                                P_gaz= P_toplam . (n_gaz/n_toplam)

1-Gazların kısmi basınçları eşitse mol sayıları da eşittir.

2-Mol sayısı büyük olan gazın kısmi basıncı da büyüktür.

Birleşik kaplarda son basıncı bulma: Birleşik kaplarda musluklar açıldıktan sonraki basıncı hesaplamak için,

                            P₁V₁ + P₂V₂ + P₃V₃ + P_nV_n = P_sonV_son   bağıntısı kullanılır.

ANA SAYFA

Comments disabled.