cozelti.jpg

 Her yıl ÖSS tarafından Fen-1 ve Fen-2 kısmında soruların geldiği çözeltiler kimyanın temel konularından birisidir. Zira kimyasal tepkimelerin %90 a yakını sulu ortamda çözeltilerle oluşmaktadır. Bu yüzden çözeltinin ne demek olduğunu, saf madde ile bunlar arasındaki farklar,molarite (normalite hiç sorulmamaktadır) gibi kavramları bilmek gerekmektedir. Ayrıca iyonik bir katının sulu çözeltisinde bulunacak olan anyonları ve katyonları bilmeli ve  onların mol yada mol sayılarını hesap edebilmeliyiz. Arı su ile tuzlu su arasında kaynama noktası bakımından, elektrik iletkenliği bakımından, buhar basıncı yönünden ne gibi farklılıkların olduğu çoğu zaman karşımıza çıkacak soru örnekleridir.

Çözelti : Homojen karışımlara çözelti denir.

TUZUN SUDA ÇÖZÜNMESİ ANİMASYON

http://www.mhhe.com/physsci/chemistry/essentialchemistry/flash/molvie1.swf

ÇÖZELTİLERİ SINIFLANDIRMA

A-ÇÖZÜCÜ VE ÇÖZÜNENE GÖRE SINIFLANDIRMA

1-   Katı-Sıvı Çözeltileri : Bir katının bir sıvıda çözünmesiyle hazırlanan çözeltilerdir. ( Tuzlu su, şekerli su, bazlı su…..)

2-   Sıvı-Sıvı Çözeltileri : Bir sıvının başka bir sıvıda çözünmesiyle oluşan homojen karışımlardır.

( Kolonya, alkol+su…)

3-   Katı-Katı Çözeltileri : Bir katının başka bir katı içerisinde homojen dağılmasıyla oluşan karışımlardır. Bütün alaşımlar katı-katı çözeltileridir. ( Lehim, çelik, tunç, prinç…..)

4-   Gaz-Gaz Çözeltileri: En az iki gaz karışımıdır. Bütün gaz karışımları homojendir ve çözeltidir. ( Hava, tüp gaz)

Gaz-Sıvı Çözeltileri : Bir gazın bir sıvıda çözünmesiyle oluşan karışımlardır. ( Kola, gazoz, bira…)

B-   DERİŞİME GÖRE SINIFLANDIRMA

 

1-    Seyreltik Çözeltiler : Çözücü çözebileceğinden az miktarda maddeyi çözmüşse doymamış ya da seyreltik çözeltidir.

2-    Doymuş Çözelti : Çözücü çözebileceği kadar maddeyi çözmüşse doymuş çözeltidir.

Aşırı Doymuş Çözeltiler : Çözücü çözebileceğinden fazla maddeyi çözmüşse aşırı doymuş çözeltidir.

ÇÖZELTİLERİN ÖZELLİKLERİ :

Katı-Sıvı Çözeltilerinde,

1-    Çözeltinin kaynama noktası saf çözücünün kaynama noktasından büyüktür.

2-    Çözeltinin donma noktası saf çözücüden düşüktür.

3-    Çözeltinin buhar basıncı saf çözücünün buhar basıncından düşüktür.

4-    Çözeltinin öz kütlesi saf çözücünün öz kütlesinden büyüktür.

5-    Bir çözeltiye su eklenirse derişimi düşer, buhar basıncı artar, donma noktası yükselir. İletkenliği azalır.

Elektrik İletkenliği : Çözeltilerin bir kısmı elektriği ilettiği halde bir kısmı iletmez. Elektriği ileten çözeltilere elektrolit denir.

 

Biri maddenin elektriği iletmesi için;

1-    Serbest halde elektronu bulunmalıdır. ( elektron akışıyla) Örneğin metaller ve alaşımlar  bu şekilde iletir.

2-    Yapısında + ve – yüklü iyonlar ( İyonik katılar) bulunmalıdır. ( Bütün metal- ametal bileşikleri)

 Çözünürlük : Belli bir sıcaklıkta, çözücünün belli miktarında çözünen madde miktarıdır. Çözücü miktarı genelde 100 ml ya da 100 gram, çözücü olarak da su alınır. Çözünürlük katı, sıvı ve gazlar için ayırt edici bir özelliktir.

ÇÖZÜNÜRLÜĞE ETKİ EDEN FAKTÖRLER

1- MADDENİN CİNSİ

Çözücü ve çözünenin cinsi çözünürlükte oldukça etkilidir. “benzer benzeri çözer” ifadesinden de anlaşılacağı gibi polar maddeler polar çözücüde apolar maddeler apolar çözücüde çok çözünür. Özellikle hidrojen bağı yapabilen maddeler suda oldukça iyi çözünürler. Örneğin etil alkol , az C sayılı organik asitler .

2- SICAKLIK

Sıcaklık çözünürlüğe etki eder. Eğer çözünme endotermik (ısı alan ) ise sıcaklığın artması çözünürlüğü artırır eğer ısı veren (egzotermik) ise çözeltiyi   soğutmak çözünürlüğü artırır. Gazlar sıvılarda çöznürken dışarıya ısı verirler bu yüzden bütün gazların çöznürlüğü egzotermiktir. Katıların %90 ı ısı alarak çözünürler ve genelde katıların çöznürlüğü endotermiktir.

3-BASINÇ

Gazlarde etkilidir çünkü sadece gazlar sıkıştırılabilmektedir. Bir gazı sıkıştırmak gaz moleküllerinin sıvıya girmesini kolaylaştırır ve böylelikle daha çok çözünür bu arada sistem dışarıya ısı verir. Bu yüzden bütün gazların çözünürlüğü egzotermiktir. Bir gazı çözmenin en iyi yolu çözeltiyi soğuturken üzerine basınç uygulamaktır.

  • ÇÖZÜNME HIZINA ETKİ  EDEN FAKTÖRLER

1-    Sıcaklık : Çözünürlüğü sıcaklıkla doğru orantılı olarak değişen maddelerin çözünme hızı sıcaklığın artmasıyla artar.

2-    Tanecik Büyüklüğü : Çözünen maddenin tanecikleri ne kadar küçükse çözünme o kadar hızlı olur.

3-Karıştırma : Çözeltinin karıştırılması katıyı küçük taneciklere ayırdığı için, çözcüyle temas eden yüzeyi artırır ve çözünme hızlanır.

DERİŞİM VE DERİŞİM ÇEŞİTLERİ

Bir çözeltinin birim hacmine çözünen maddenin gram cinsinden miktarıdır.

DERİŞİM=çözünenin kütlesi/çözeltinin hacmi

 Kütlece % Derişim : Bir çözeltinin 100 gramında çözünen maddenin gram cinsinden  miktarıdır. Kütlece%Derişim=(Çözünenin kütlesi/Çözeltinin kütlesi)x100 

KARIŞIMLARIN % DERİŞİMİ

 

İki veya daha fazla çözelti birbirine karıştırılırsa, karışımdaki toplam çözünen madde miktarı, karıştırılan çözeltilerdeki çözünen maddelerin kütleleri toplamına eşittir. Bu durumda aşağıdaki bağıntıya göre hesap yapılır.

 

           M1Y1 + M2Y2 +…………….= MkYk

  Çözeltiye saf su eklenirse derişim 0/100 (% 0 lık çözelti), saf madde eklenirse derişim 100/100 alınır.

MOLAR DERİŞİM (MOLARİTE)

 

      Bir litre çözeltide çözünen maddenin mol sayısıdır.

 

Molaritenin birimi mol /litre yada molar ( M) dır.

M=n/V mol/Litre kısaca molarite diyebiliriz.

İki veya daha fazla çözelti birbirine karıştırılırsa,

 

            M1V1 + M2V2+…………..=MKVK

   

·       Çözeltinin öz kütlesi verilirse,         Çözünenin kütlesi=%.d.V ye eşittir.

 

ANA SAYFA



Write a comment







    
-COPYRİGT-TÜM HAKLARI CANKAT EĞİTİM ÖĞRETİM A.Ş. YE AİTTİR-